Tarihçi Mustafa Ören’in Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü, Manisa Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı Yayınları arasında çıktı.
Mustafa Ören’in çalışmalarından haberdardım. Yüz yüze tanışmamıştık; sosyal medyada arkadaştık. Zaman zaman şiirlerinden tadımlık ikramlar paylaşırdı. Manisa’da tarih öğretmenliğinden emekli olmuş. Çok yönlü bir insan… Dağcılık var, fotoğrafçılık var; şairlik ve yazarlık var.
Fakat bütün bunların ötesinde, yaşadığı ve görev yaptığı şehrin tarihine, kültürüne ve hafızasına karşı güçlü bir sorumluluk duygusu taşıyor.
Sağ olsun, kıymetli dostum Bünyamin As Hocam, kitap çıkar çıkmaz en kısa sürede bana ulaştırdı. Kendisine buradan bir kez daha teşekkür ediyorum.
Çok mutlu oldum.
Merakla beklediğim eser artık elimde. Evirip çeviriyorum, durmadan karıştırıyorum. Kimler varmış, benim bilmediklerim kimlermiş, merakımı gidermeye çalışıyorum.
Derken…
O da ne!
Çok sevdiğim ve yayınlarını takip ettiğim Mustafa Şerif Onaran’ın Kulalı olduğunu öğrendim. Bilmiyordum. Şaşırdım. Daha birçok sürpriz bekliyor beni.
Eser, daha şimdiden başucu kaynağım oldu bile.
E hadi, biraz da kitaba dalalım.
Kitap, yazarın kısa bir özgeçmişiyle başlıyor. İçindekiler alfabetik sıraya göre düzenlenmiş. Aradığınız kişiye sayfa numarası üzerinden kolayca ulaşabiliyorsunuz.
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Mutlu, giriş yazısında Kent Kitaplığı ve yayın faaliyetleri konusunda önemli bir hedef ortaya koyuyor:
“Manisa Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığını kurmak ve Kitaplık adıyla yayınlar yapmak kararlılığındayız. İlimizin ve kentimizin kültürel zenginliğini ortaya koymak amacıyla bir yayın faaliyeti başlatmış bulunuyoruz.”
Mustafa Ören ise önsözde kitabın yazım hikâyesini, çalışma sırasında karşılaştıkları zorlukları, çalışma yöntemlerini ve yararlandığı arşiv, kaynak ve kurumları anlatıyor. Kent belleğinin ve kültürel hafızanın önemini özellikle vurguluyor.
Çalışmanın sınırlarını ve amacını ise şöyle ifade ediyor:
“Manisalı olup farklı disiplinlerde eser ortaya koymuş, alanlarında örnek teşkil etmiş insanları bir araya getirmek ve derli toplu bir bilgi kaynağı oluşturarak okuyucunun istifadesine sunmak.”
Sonra anlatı başlıyor.
Yazarlar ve şairler; Antik Dönem, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemi olmak üzere üç başlık altında incelenmiş. Manisalı 578 yazarın kısa özgeçmişlerine ve eserlerine yer verilmiş.
Sözlük mü demeliydim, ansiklopedi mi?
Tam 771 sayfa!
Hacmini siz tasavvur edin artık…
Kaynakça bölümüne baktığımda kitaplar, makaleler, tezler, ansiklopediler, internet siteleri, dergi ve gazeteler ayrı başlıklar altında sistematize edilmiş. Kaynakçanın zenginliği, her bilgi kırıntısına ulaşmak için ne kadar araştırma yapıldığını ne kadar emek ve zaman harcandığını açıkça gösteriyor.
Gerçekten de bütün bunlar, iğneyle kuyu kazmak misali sabır isteyen işlerdir.
Eserin son bölümünde ise Cumhuriyet Dönemi yazar ve şairleri Manisa merkez ve ilçelerine göre listelenmiş. Bu bölüm, ilçeler bazında nitel ve nicel kültür faaliyetlerini görmemiz, oralardaki duygu ve düşünce iklimini hissetmemiz bakımından da son derece kıymetli.
Kitabın kapak kompozisyonunu beğendim. Ancak iç kapakta, Kent Kitaplığı’nın birçok yayını olmasına rağmen herhangi bir sıra numarasına rastlamadım. Keşke beş yıllık bireysel, titiz ve yorucu bir çalışmanın ürünü olan 771 sayfalık bu eserin daha gösterişli, bir anlamda prestij baskısı yapılsaydı.
Gönül isterdi ki mazrufuna uygun bir zarfı olsun.
İlk baskı olması bakımından eserde bazı isim eksiklikleri, gözden kaçanlar, yazım yanlışları veya yararlanılan kaynaklardan mütevellit mekân adı yanlışlıkları bulunabilir. Bunlar zamanla düzelir.
Mesela gözden kaçanlar konusunda benim gözüm, Salihli’nin Durasıllı köyünden “Alaşehir Kongresi”ne katılan Salihli delegesi Mehmet Lütfi Efendi’yi aradı. Onun Tuhfe-i Lütfi adlı bir eseri de var.
Bunun gibi daha birçok isim bulunabilir.
Gözden kaçan veya unutulan bu tür küçük ayrıntılar, eserin ikinci baskısında giderilebilir. Hatta kitabın yaşayan bir kaynak hâline gelmesi bakımından okuyuculardan gelecek katkılarla daha da zenginleşebilir.
Mustafa Ören, emekli olduktan sonra kendisini kahve köşelerine, hobi bahçelerine ve sosyal medyanın yankı odalarına mahkûm etmemiş.
Onun hobi bahçesi, ekseriyeti Manisa’ya dair eserlerden oluşan zengin kütüphanesiydi.
Çalıştığı şehrin tarih ve kültürüne sondaj vurmak, şehrin derin hafızasında gezinmek, kent belleğinin noterliğini yapmak…
Bir nevi görünmeyeni görünür kılmak.
Ben Mustafa Ören’i; İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Çağatay Uluçay, Kâmil Su, Nejat Göyünç, Necdet Bilgi, Eyüp Eriş, Teoman Ergül, İbrahim Çiçek ve daha nice isim gibi, görev yaptığı kentin kültürüne hizmet edenler kervanına katılmış bir araştırmacı olarak görüyorum.
Manisalı Yazar ve Şairler Sözlüğü ile Manisa kültürüne önemli bir katkı sağlarken, şüphesiz kendisi de artık Manisa kültürünün ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir.
Bana göre, daha önce Manisa özelinde benzeri yapılmamış bu çalışma, 2026 yılının ilimiz açısından önemli kültür olaylarından biridir.
İğneyle kuyu kazar gibi zor ve sabır isteyen bir çalışmayı tek başına büyük bir emekle ortaya koyan kıymetli Hocamız Mustafa Ören’i ve bu oylumlu eseri okuyucularla buluşturan Manisa Büyükşehir Belediyesi’ni tebrik ediyor, başarılarının devamını diliyorum.
