Gazi Mustafa Kemal Atatürk komutasındaki Türk ordusunun 26 Ağustos 1922’de başlattığı Büyük Taarruz, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini taçlandıran kesin bir zaferle sonuçlanmıştır.
Bu kutlu yürüyüşün en stratejik duraklarından biri, Batı Anadolu’nun kilit noktası olan Salihli’nin kurtuluşudur. 23 Haziran 1920’de başlayan ve yaklaşık 2 yıl 2 ay süren acı dolu Yunan işgali, 5 Eylül 1922 Salı günü Türk süvarilerinin kararlı taarruzuyla son bulmuştur. Salihli'nin kurtarılması, işgalci güçlerin İzmir'e doğru kaçışını hızlandırırken, Türk ordusunun nihai hedefine ulaşmasında kritik bir eşik olmuştur.
5 Eylül 1925 Şehitlik Açılışı genel görünüş
26 Ağustos 1922’de Afyon Kocatepe’den başlayan Büyük Taarruz ve 30 Ağustos’ta kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Yunan ordusunun cephe hattını tamamen çökertmiştir. Dağılan ve panik halinde İzmir limanına doğru kaçan Yunan birlikleri, Türk ordusunun takibini yavaşlatmak amacıyla Salihli’de yeni bir müstahkem (savunma) hat kurmayı planlamıştır. Amaç, burada toparlanarak Türk kuvvetlerine darbe vurmak ve zaman kazanmaktır.
Türk ordusunun General Fahrettin Altay komutasındaki Süvari Kolordusu, düşmanın bu savunma planını bozmak için süratle harekete geçmiştir. Salihli cephesine ilk ulaşan 1. Süvari Fırkasının 10. ve 11. Alayları olmuştur.
5 Eylül 1925 tarihinde açılışı yapılan Şehitlik Anıtı
Anıt üzerindeki eski Türkçe yazıların Latin harfleri ile çevirisinde şunlar yazmaktadır;
“Dur, dua et! Ve bu gördüğün görkemli kabir ve geleceğimizin en parlak nişanesi olan bu abidede canlarını vatan ve Salihli uğruna feda eden zulüm ve düşman ateşine karşı durup burada yatan kahramanlara.
5 Eylül 1922 /Salihli Belediyesi”
Siyah Çelenk üzerinde ise;
“Türk Ocağının aziz kurtarıcılara/ Şehitlerimize armağanıdır” yazmaktadır.
5 Eylül 1922 Salı günü şafak vaktiyle birlikte Salihli ve çevresinde özellikle tren İstasyonunda son derece şiddetli çarpışmalar yaşanmıştır. Türk süvarilerinin neredeyse gün boyu süren kararlı ve amansız taarruzu karşısında Yunan ordusunun direniş hatları parça parça edilmiş, kurulmak istenen müstahkem hat tamamen çökertilmiştir. Aynı günün akşamına doğru Salihli, düşman askerlerinden tamamen temizlenerek yeniden Türk bayrağıyla buluşmuştur. Kaçan düşman kuvvetleri ise geri çekilirken şehri ateşe vererek büyük bir tahribata yol açmıştır.
Salihli’nin 5 Eylül 1922’de kurtarılması, sıradan bir bölgesel başarı değil, Büyük Taarruz’ un askeri stratejisi açısından hayati bir zaferdir. Bu zaferle birlikte Yunan ordusunun İzmir’e kadar olan topraklarda yeniden organize olma ve direnme ümitleri tamamen yok edilmiştir. Salihli’nin özgürlüğüne kavuşması, Türk ordusunun önündeki İzmir yolunu ardına kadar açmış ve 9 Eylül 1922’de asıl hedefe ulaşılmasını sağlamıştır.
Bugün Salihli halkı, 5 Eylül 1925 tarihinde yaptırdığı İstasyon yanındaki şehitlikteki anıtının altında yatan şehitleri için anılan yerde toplanıp bu şanlı direnişi ve canlarını feda eden aziz şehitlerini minnetle anmaktadır.
Mustafa UÇAR
