Geçtiğimiz günlerde yaşanan ani ve sağnak yağışlar nedeniyle ülke genelinde su taşkınları ve sel felaketleri yaşanmıştı. Metrekareye kısa sürede düşen çok yüksek miktardaki yağış nedeniyle şehirlerde pek çok noktada cadde ve sokaklar göle döndü, ağaçlar devrildi ve pek çok ev ile iş yerini su bastığını yerel ve ulusal haber yayınlarından izledik.
Gerek iklim değişikliği nedeniyle gerekse de farklı etkenlerle dünya genelinde anormal hava olayları yaşanmaktadır. Bu tür durumlarda maalesef her ne tedbir alınsa da olay bir anda afet boyutuna taşınmaktadır. Yerel yönetimlerin bu tür konularda alışıla gelmiş olan öncelikli olarak düzenli yapması gereken şehir içindeki yağmur suyu drenaj kanallarının düzenli olarak temizlenmesi ve kapasitelerinin artırılması gibi tedbirleri ihmal etmeleri yada su taşkınlarını önleyici tedbirler alınması konusunda zafiyet içinde olmalarının da hayatın bir anda felç olmasına neden olduğunu da görmekteyiz.
Su taşkınları ve sel afetleri konusunda öncesinde ve sonrasında neler yapılabilir ? Bu soruya AFAD Başkanlığına ait web sayfasında yer alan Sel ve Su Taşkını yönetimi ile ilgili sayfada cevap arayalım. https://www.afad.gov.tr/afadem/sel
SELLERE KARŞI ALINMASI GEREKEN GENEL ÖNLEMLER NELERDİR?
· Her tip meteorolojik afet için, günümüzde yağış alanları ve yağış yoğunluklarının belirlenmesinde oldukça etkili bir biçimde kullanılan radar sistemleri ve uydu verileri ile çalışan erken uyarı birimleri teşkil edilmelidir.
· Bu uyarı birimi ile koordineli olarak çalışacak il ve ilçelerde kurtarma birimleri oluşturulmalıdır.
· Bölgesel radyolar herhangi bir tehlike anında halkı bilgilendirerek uygulayacakları yöntemler konusunda uyarıda bulunmalıdırlar.
· Yerel yönetimler dere yataklarına yerleşim yapılmaması konusunda titizlik göstermeli, buralarda yerleşimin önlemelidir.
· Yerleşim yerleri içinden geçen dere yatakları ve drenaj kanallarında, ayrıca dere ve nehirlerin denizle birleştiği noktalardaki kanallarda zamanla oluşabilecek tıkanmalara düzenli olarak temizlenmeli, sürekli açık olmaları sağlanmalıdır.
· Yerleşim yerleri içinden geçen dere yataklarına ıslah edilmelidir.
· Çevredeki yeşil alanlar korunarak ve artırılarak erezyon ve sel önlenmelidir.
· Sel tehlikesi bulunan eğimli yamaçlarda teraslama ve ağaçlandırma yapılmalıdır.
· Çukur alanlarda, binaların bodrum katlarına su basma tehlikesi yüksek olduğundan, bu türlü yerlerde bodrum yapılmamalı, su basman kotu yüksek tutulmalıdır.
· Şehir içlerinde yeterince yağmur suyu kanalı olmalı ve bunların sürekli bakımları yapılmalıdır.
· Bulunduğumuz yerleşim yerlerinde sel uyarı işaretleri ve uyarı sistemleri öğrenilmelidir.
· Konutlar diğer afetlerde olduğu gibi sele karşı da sigortalatılmalıdır.
SEL SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER
· Pencere ve kapıları korumak için taşınabilir engeller yerleştirilebilir.
· Suyla sürüklenen enkazın yönünü kum torbalarıyla değiştirerek konutumuzdan uzak tutabiliriz.
· Bazı durumlarda bütün kapıları açarak suyun binanın içinden akmasına izin vermek çok daha iyidir; böylece su basıncının yapının taşıyıcı sistemine zarar vermesi önlenebilir.
· Su yatağı ve çukur bölgeler hemen terk edilmelidir.
· Sel bölgesini hemen terk ederek yüksek ve güvenli bölgelere gitmeli ancak asla sudan karşıdan karşıya geçmeye çalışılmamalıdır, çünkü su aniden derinleşebilir.
· Elektrik kaynaklarından uzak durulmalıdır, elektrik çarpabilir!...
· Özellikle geceleri, selin tehlikelerini görmek güçleşeceğinden daha dikkatli olunmalıdır.
· Selden ölümlerin çoğu sel sularına girilmesinden kaynaklanmaktadır. Çünkü ayak bileğimize kadar olan sel suyu bizi; dizimize kadar olan sel suları ise otomobillerimizi sürükleyip götürebilir.
· SELDEN KAÇMAK İÇİN SEL SULARINA KESİNLİKLE GİRMEYİNİZ!…
· Sel suları ayrıca kanalizasyon ve zehirli kimyasal maddeler de içerirler. Çocukların sel suları ile oynamasına müsaade edilmemelidir.
· Konutu terk ederken elektrik ve su vanaları kapatılmalıdır.
· Sel sırasında elektrikleriniz kesilebilir. Binada gaz sızıntısı olduğunu düşünüyorsanız, herhangi bir elektrikli alet ve ışık kullanmayın. Işığa ihtiyacınız olduğunda pilli fener kullanın.
· Evinizdeki küvet ve bidonları şebeke suyunun kirlenme ihtimaline karşı temiz su ile doldurunuz.
· SEL SIRASINDA ARAÇ İÇİNDEYSENİZ;
· Asla su ile kaplı yoldan gitmeye çalışılmamalıdır. Ani sellerin meydana getirdiği ölümlerin yarısı araç içindedir. -Asla sel sularının bulunduğu bölgelerde araç kullanmayınız.-
· Araçta herhangi bir arıza oluştuysa hemen terk edilerek yüksek bir yere çıkılmalıdır. Yollar akan sular tarafından doldurulacağı için eğer araç 60cm yükseklikteki hareket eden suda kalmışsa su onu kaldırıp sürükleyebilecektir.
SEL SONRASINDA YAPILMASI GEREKENLER
· Sel felaketi suların geri çekilmesi ile sona ermeyebilir. Dolayısı ile otoritelerin geri dönün uyarısı alınmadan ve herhangi bir hasarı olup olmadığı kontrol edilmeden binalara kesinlikle girilmemelidir.
· Binalar kontrol edilirken su geçirmez ayakkabı ve pille çalışan el fenerleri kullanılmalıdır.
· Konutların duvarlarında, katlardaki zeminlerde ve pencerelerdeki hasarlar, tavan, sıva vb. malzemelerin dökülmesi riskinin olup olmadığı kontrol edilmelidir.
· Sigorta işlemleri için zarar gören yerlerin fotoğrafı çekilmelidir.
· Sel sonrasında da ikincil afet olarak yangınlar çıkabilir. Bu nedenle evde gaz sızıntısı, suyun altında kalmış elektrik aksamı, fırın, ocak ve elektrikle çalışan eşyaların olmadığına emin olun.
· Sel sırasında evinizde kalmış yiyecekler varsa bunları kesinlikle kullanmayın. (Konservelerde dahil)
· Konuttaki sel suları binanın daha fazla zarar görmemesi için yavaş, yavaş boşaltılmalıdır.
· Lağım çukurları, mikroplu tanklar ve atık su sistemleri sel sonrası insan sağlığına zarar vermemeleri için mutlaka yetkililere kontrol ettirilmelidir.
· Konuta sel sırasında yılan ve benzeri zararlı hayvanlar girebilir. Bu konuda da dikkatli olmak gerekir.
· Özel ilgiye ihtiyacı olan afetzedelere -yaşlılar, bebekler, özürlüler- yardımcı olunmalıdır.
Bu tedbirlerin vatandaşlarımızca bilinmesi ve afet gerçekleştiğinde uygulanması konusunda sahip olduğu imkanlar nedeniyle yerel yönetimlere çok iş düşmektedir. Hepsinden önemlisi hukuki sorumlulukları bulunmaktadır. Belediyelerin afet yönetimindeki rol ve görevleri, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında belirlenir. Belediyeler, risk azaltma, müdahale ve iyileştirme süreçlerinde birincil derecede sorumludur.(5393 sayılı Kanun Md.14 ve Md.53) Afet işleri müdürlükleri belediyelerin daima aktif ve harekete hazır birimlerinden bir olmak zorundadır.
Kısacası sel taşkın dönemini bir şekilde tamamladık. Sırada her gecen sene daha da yaygın hale gelen ve yıkıcı etkisi daha yoğun olarak görülen orman yangınları ile mücadele bulunmaktadır.Kırsal bölgelerde bulunan vatandaşlarımızı bu konuda duyarlı olmaya davet ediyorum. Özellikle kırsal alanlarda yaşayan vatandaşlarımızın Orman işletme müdürlüklerinin açtığı Orman Yangını Mücadele Gönüllüsü eğitimlerine kesinlikle katılmaları ve etkin mücadele yöntemlerini öğrenmeleri gerekmektedir. Çünkü yangının başladığı yerde kontrol altına alınması, destek güçler gelinceye kadar zaman kazanılması son derece önemlidir.Bu yaz döneminin afetsiz geçmesini diliyorum.
Hazırlıklarımız tam, günlerimiz afetsiz olsun.
