“Ben yapamam.”

“Aslında biliyordum ama…”

“Yanlış yaparım diye korktum.”

Bu cümleleri kuran çocuklar çoğu zaman yetersiz değildir.

Ama kendilerini öyle hissederler.

Sık gördüğümüz bir tablo var:

Aslında potansiyeli olan ama denemekten kaçınan,

başlayamayan,

hata yapmaktan korktuğu için geri duran çocuklar…

Dışarıdan bakıldığında sorun özgüven eksikliği gibi görünür.

Ama özgüven çoğu zaman doğuştan eksik değildir.

Zaman içinde zedelenir.

Özgüven Nasıl Kırılır?

Özgüven bir anda kaybolmaz.

Küçük ama tekrar eden mesajlarla yavaş yavaş zayıflar.

1- Sürekli Düzeltme ve Eleştiri

“Öyle yapma.”

“Yanlış.”

“Daha dikkatli ol.”

Bu cümleler iyi niyetle kurulur.

Ama çocuk şunu duyar:

“Yaptığım şey yeterli değil.”

Zamanla çocuk denemekten çok,

yanlış yapmamaya odaklanır.

2- Kıyaslanmak

“Bak arkadaşın yapmış.”

“Kardeşin senden daha düzenli.”

Kıyas, motivasyon sağlamaz.

Aksine çocuğun iç sesini zedeler.

“Ben yeterince iyi değilim.”

3- Aşırı Koruyuculuk

“Sen yapamazsın, ben yapayım.”

“Zor, uğraşma.”

Bu yaklaşım çocuğu korumaz;

onu deneyimden mahrum bırakır.

Ve çocuk şunu öğrenir:

“Ben tek başıma başaramam.”

4- Sadece Sonuca Odaklanmak

“Kaç aldın?”

“Birinci oldun mu?”

Sürekli sonuç konuşulan bir ortamda çocuk,

değerini başarıyla eşleştirir.

Ama burada daha incelikli bir nokta var:

bazen özgüveni zedeleyen şey eleştiri değil, övgünün kendisi olabilir.

Sürekli “Sen çok zekisin”, “Sen en iyisisin” gibi övgüler,

çocuğa görünmeyen bir baskı yükler.

Çocuk zamanla şunu düşünmeye başlar:

“Hep böyle olmak zorundayım.”

Ve ilk hata anında bu kimlik sarsılır.

Bu nedenle bazı çocuklar övüldükçe rahatlamak yerine

daha çok kaygı hisseder.

Peki Sağlıklı Özgüven Nasıl Gelişir?

Özgüven, “Sen harikasın” demekle gelişmez.

Çocuğun deneyimlemesine izin vermekle gelişir.

•Kendi başına denemesine alan açarak

•Hata yapmasına izin vererek

•Süreci fark ederek (“Çok uğraştın.”)

•Çabayı görünür kılarak

Çocuk şunu öğrenir:

“Deneyebilirim, zorlanabilirim ve yine de değerliyim.”

Küçük Ama Kritik Bir Fark

Özgüvenli çocuk, her şeyi yapan çocuk değildir.

Özgüvenli çocuk;

•denemekten korkmayan

•hata yaptığında dağılmayan

•yeniden başlayabilen

çocuktur.

Özgüven, çocuğa verilen bir özellik değil;

onunla kurulan ilişkinin sonucudur.

Bazen eleştiriyle,

bazen de fark etmeden yaptığımız övgülerle zedelenir.

Biz çocukları hayata hazırlarken,

onlara kusursuz olmayı değil;

yeterli olmayı hissettirmeliyiz.

Çünkü kendini yeterli hisseden bir çocuk,

zaten gelişmenin yolunu bulur.

Bu haftayı burada noktalayalım…

Haftaya yine çocukların dünyasına birlikte bakmak ümidiyle.

Kendinize iyi bakın.