Türkiye’de altın piyasasına yönelik yürütülen yeni düzenleme çalışmaları, yastık altında tutulan altınlar için kritik bir sürecin başladığına işaret ediyor. Ekonomi yönetiminin gündeminde yer alan “kıymetli madenlerde kayıt ve takip sistemi” kapsamında, altın alım-satım işlemlerinin daha sıkı şekilde izlenmesi ve belgelendirilmesi hedefleniyor.
Sektör kaynakları ve piyasa kulislerinde paylaşılan bilgilere göre, önümüzdeki dönemde altının üretimden son kullanıcıya kadar tüm aşamalarının kayıt altına alınacağı yeni bir sistem devreye girecek. Bu sistemle birlikte, bankacılık kanalı dışında kalan ve belgesi bulunmayan altınların ekonomiye sokulması zorlaşacak.
Yastık altı altınlar için "belge" dönemi başlıyor
Yeni düzenleme hazırlıklarında öne çıkan başlıklardan biri, “belgesiz altın” kavramı. Kuyumcudan fatura veya fiş alınmadan yapılan alımlar ile uzun yıllardır yastık altında tutulan altınların, ilerleyen süreçte resmi işlemlerde sorun yaratabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre, altınını bankaya yatırmak, büyük tutarlı alışverişlerde kullanmak (ev, arsa, araç alımı gibi) ya da kuyumcu üzerinden bozdurmak isteyen vatandaşlardan, altının kaynağına ilişkin belge talep edilmesi gündemde. Belge ibraz edilememesi halinde ise sisteme dahil edebilmek için belirli oranlarda kesinti, vergi veya komisyon benzeri uygulamaların devreye alınabileceği konuşuluyor.
Henüz oranları netleşmiş resmi bir düzenleme bulunmamakla birlikte, piyasa kulislerinde belgesiz altın için %12–18 bandında kesintilerden söz ediliyor. Sürecin uzaması ve altının belirtilen sürelerde sisteme sokulmaması halinde, bu oranların daha da artabileceğine dair değerlendirmeler yapılıyor.
Bu iddiaların temelinde, kayıt dışı altının ekonomiye kazandırılması, kara para ile mücadele ve altın ticaretinde şeffaflığın artırılması hedefleri yer alıyor.
Yeni sistemle birlikte kuyumcularda da işleyişin değişmesi bekleniyor. İlerleyen dönemde bazı kuyumcuların, kaynağı belirsiz altınları doğrudan almayarak “önce bankada kayıt altına aldırın” yönlendirmesi yapabileceği belirtiliyor. Böylece altının sisteme girmesi zorunlu hale gelebilecek.
Kayıtlı ve belgeli altınların ise mevcut sistemde olduğu gibi serbestçe alınıp satılmaya devam edeceği ifade ediliyor.
Ekonomi çevreleri, vatandaşların altın alırken mutlaka fatura veya fiş talep etmesi gerektiğini vurguluyor. Mevcut yastık altı birikimler için ise, bankaların sunduğu altın hesabı, altın teslim ve rafineri kanalları hakkında bilgi alınmasının, ileride yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçebileceği belirtiliyor.
Altın piyasasında kayıt ve takip odaklı yeni bir döneme girilirken, belgesiz yastık altı altınlar için riskli bir süreç başlıyor. Resmi düzenlemelerin netleşmesiyle birlikte, altını sisteme sokmayanların ilave maliyetlerle karşılaşma ihtimali güçleniyor.
