Manisa’da Gezilecek 17 Yer

Ege Bölgesi’nde yer alan Manisa, bölgenin İzmir’den sonra en popüler şehri olarak biliniyor. Spil Dağı eteklerine kurulmuş olan Manisa, adeta sessizlik ve sakinlik vadediyor. Ayrıca şehrin her bir köşesi tarihin izlerini taşıyor. Özellikle de camiler, külliyeler, anıtlar, kaleler ve hanlar Manisa’da gezilecek tarihi yerler arasında bulunuyor.

Halihazırda Manisa’da yaşıyor ve daha önce şehrinizi hiç gezmediğinizi düşünüyor olabilirsiniz. Her iki türlü de şehri karış karış gezebileceğiniz keyifli bir liste sizi bekliyor.

Manisa'da gezilecek yerler için 17 öneri aşağıdaki gibidir:

• Sardes Antik Kenti
• Bintepe Tümülüsleri
• Spil Dağı
• Kula Peri Bacaları
• Adala Kanyonu
• Süreyya Tabiat Parkı
• Şehzadeler Parkı
• Ağlayan Kaya
• Aigai Antik Kenti
• Manisa Kalesi
• Tarihi Kula Evleri
• Yeni han
• Sidas Antik Kenti
• Divlit Yanardağı
• Muradiye Cami
• İvaz Paşa Cami
• Yunus Emre ve Tapduk Emre Türbesi

Manisa’nın Gezilebilecek Tarihi Yerleri ve Doğal Güzellikleri

Geçmişin izlerini taşıyan Manisa’da bulunan yerlerin her biri eşsiz güzelliğe sahip. Hanlardan camilere, antik kentlerden dağlara kadar birçok tarihi yapı bulabilirsiniz. İşte, sizin için hazırladığımız 17 öneri:..

1- Sardes Antik Kenti

Sardes Örenyeri, Manisa Salihli gezilecek yerler listesine ilk sıradan giriş yapıyor. Yapılan kazı araştırmalarına göre Sardes Kenti’nin Lydia Krallığı’nın başkenti olduğu biliniyor. Perslerin Lydia Krallığı’na son vermeleri ile bu bölgedeki hakimiyet ise el değiştiriyor.

Manisa’da gezilecek yerlerden olan Sardes Antik Kenti, Helenistik ve Roma dönemlerinde de önemini koruyan Bizans dönemi ile beraber bir piskoposluk merkezine haline gelmiştir. Sardes, Hristiyanlığın batıya yayılmasında önemli rol oynayan ve İncil’in Vahiy kısmında da bahsi geçen 7 kiliseden biridir.

Not: Bu göz alıcı antik kenti haftanın 7 günü, 08:30 – 19:00 saatleri arasında ziyaret edebilirsiniz.

2- Bintepe Tümülüsleri

‘’Manisa’da görülmesi gereken yerler neler’’ diye sorulduğunda, akıllara ilk gelen cevaplardan biri de Bintepe Tümülüsleri oluyor. Sardes Antik Kenti’nin yakınlarında bulunan bu alan, büyük bir tümülüs kral mezarlığı olduğuna dair kanıtlar taşıyor.

3- Spil Dağı

Manisa’nın doğal güzellikleri arasında tüm görkemi ile Spil dağı dikkat çekiyor. Spil dağı ve çevresi 1968 yılından itibaren bir milli park olarak biliniyor. Spil’e çıkarken nefes kesici bir orman manzarası görmeye hazırlıklı olun…

Manisa’da gezilecek yerler denildiğinde akla ilk gelen yerlerden biri olan Spil Dağı Milli Parkı’nda mangal alanları da bulunuyor. Piknik veya doğa yürüyüşü yapmak için birebir! Kar görmeyen İzmirliler de Manisa’nın kışın gezilecek yerlerinin tadını hafta sonu kaçamağı ile sık sık çıkarıyor. Burada bembeyaz manzaraya karşı sucuk ekmek yiyip kuş sesleri ile huzuru yakalayabilirsiniz.

Spil dağında yapabileceğiniz aktiviteler:

• Piknik/mangal yapmak
• Yamaç paraşütü
• Seyir terasında manzaranın keyfini çıkarmak
• Yılkı atlarını görmek (Şanslıysanız!)
• Bungalovlarda kalmak

4- Kula Peri Bacaları  - Kula UNESCO Küresel Jeoparkı

Manisa’da Burgazköy sınırları içerisinde ker alan Kula Peri Bacaları’nın ne zaman oluştuğuna dair kesin bir bilgi bulunmuyor. Tıpkı Kapadokya’daki gibi aşırı rüzgar ve yağmur sebebiyle oluşan bu jeolojik yapılar, Manisa’da gezilecek yerleri arasında ‘’Kuladokya’’ olarak da adlandırılıyor.

Not: Doğal bir yapılanma olduğundan herhangi bir giriş ücreti veya ziyaret saati sınırlandırması bulunmuyor. Peri bacaları arasında yürüyüş yapabilir, bu kalıntılara dokunabilirsiniz.

5- Adala Kanyonu

Kula Salihli Jeopark içerisinde yer alan bu Adala Volkanik Kanyon’u eşsiz bir doğal güzelliğe sahip. Manisa’da gezilecek yerler arasından birçoğu birbirine çok yakın. Kuladokya’yı ziyaret ettikten hemen sonra kanyona geçebilirsiniz. Bu bölgede sizi Su Uçtu Şelalesi de bekliyor!

Salihli Manisa’da gezilecek yerler arasındaki Adala Kanyonu; dinlenme, açık hava sporları ve bisiklet sürmek için en avantajlı alanlardan birine sahip.

6- Süreyya Tabiat Parkı

Manisa’da gezilecek yerlerin pek çoğunda olduğu gibi Süreyya Tabiat Parkı da Spil Dağı’nın eteklerinde yer alıyor. Burası, Manisa’da görülecek yerleri düşündüğümüzde ilk aklımıza gelenlerden oluyor. Özellikle açık hava etkinliklerine oldukça elverişli bir alan olması sebebiyle sadece sporcuların değil gençlerin ve ailelerin de dikkatini çekiyor.

Süreyya Tabiat Parkı’nda yapabileceğiniz aktiviteler:

• Doğa yürüyüşü
• Manzara seyretmek
• Fotoğraf çekmek
• ATV Turu
• Safari

7- Şehzadeler Parkı

Eski Sümerbank arazisi üzerine kurulan bu park, sadece Manisa’dan değil; şehir dışından da birçok misafir ağırlıyor. Yemyeşil bir parkın yanı sıra; içinde çocukların yoğun ilgi gösterdiği çizgi film kahramanları ile dolu bir masal parkı, Dioremik Mesir Müzesi ve minyatür şehzade heykelleri barındırıyor.

Not: Ziyaret saatleri 09:00 ile 22:00 arasındadır.

8- Ağlayan Kaya

Niobe Ağlayan Kaya, Spil Dağı’nın yakınlarında yer alıyor. Bu bölgenin Yunan mitolojisine ait bir efsanesi de bulunuyor. Manisa’da gezilecek yerlerin birçoğunda bu tarz efsane ve mitolojik hikayeler ile karşılaşmak mümkün.

Çocuklarını kaybeden Niobe’nin hikayesi, kayanın bir kadın başını anımsatması ile gerçekçi bir hale bürünüyor. Ayrıca kayanın göz çukurlarına benzeyen girinti çıkıntılarından su damlası sızdığı için halk arasında da ‘’Ağlayan Kaya’’ olarak adlandırılıyor.

Bir Bilgi: Bu bölge, Manisa tarihi yerleri ve doğal güzelliklerinin popülerlerinden olduğu için istediğiniz bir gün ve saatte ziyaret edebilirsiniz.

9- Aigai Antik Kenti

Manisa’da gezilecek yerler arasında tarihi kalıntılara rastlamak sıklıkla mümkün. Dağlık bir bölgeye kurulan Aigai, Yunt Dağı üzerinde yer alıyor. Tarihin izini sürmeyi seviyor ve geçmişe yolculuk yapmak istiyorsanız, mutlaka ziyaret etmelisiniz.

Aigai Antik Kenti’nin yapılaşması bölüm bölüm ayrılmıştır:

• Bouleuterion (Meclisin toplandığı yer)
• Athena Kutsal Alanı
• Agora Binası
• Macellum (Pazar)
• Tiyatro
• Ada 1
• Nekropolis (Mezarlık)
• Apollon Khresterios Tapınağı

Not: Manisa’da gezilecek yerler arasındaki açık hava müzeleri, her yıl yerli ve yabancı turistler tarafından ziyaret ediliyor. Bu bölgeyi haftanın her günü sabah 08:00-18:00 saatleri arasında ziyaret edebilirsiniz.

10- Manisa Kalesi

Manisa gezilecek yerler listesinde bir başka tarihi yapı ile karşılaşıyoruz. Kimler tarafından yapıldığı tam olarak bilinmese de Helenistik dönemden beri varlığını koruyabilmiş kale parçaları bulunuyor. Bu kale, iç ve dış olmak üzere iki bölümden oluşuyor.

Not: Manisa’nın tarihi ve turistik yerlerinin birçoğunda olduğu gibi kale ziyareti için de herhangi bir ücret talep edilmiyor. Haftanın her günü saat 08:00 – 20:00 saatleri arasında gidip gezebilirsiniz.

11- Tarihi Kula Evleri

Jeopark içerisinde yer alan Tarihi Kula Evleri, ‘’Türk Evleri’’ olarak da adlandırılıyor. Bunun sebebi ise evlerin temel malzemesinin ahşap olmasından kaynaklanıyor. Bu evler, Osmanlı kent dokusunu andırdığı için yerli ve yabancı turistler tarafından gezmek ve fotoğraf çektirmek için sıklıkla ziyaret ediliyor.

12- Yeni Han

Tarihi 19. yüzyıla dayanan Yeni Han, günümüzde alışveriş merkezi olarak kullanılıyor. Restorasyon yapılarak günümüz ihtiyaçlarına uygun hale getirilen bu nostaljik handa Türk kahvesi içmenin keyfini çıkarabilirsiniz.

Not: Hafta içi her gün saat 08:00 – 00:00 arasında ziyaret edebilirsiniz.

13- Sidas Antik Kenti

Manisa’da gidilebilecek yerleri merak ediyorsanız, Sidas Antik Kenti’ni de gezi rotanıza eklemelisiniz. Manisa’nın Demirci ilçesinde bulunan bu antik kent, içinde Roma ve Lidya kalıntılarını saklıyor.

Not: Sidas Antik Kenti’nin ziyaret saatleri mevsimlere göre değişiklik gösteriyor. Yaz döneminde 08:00 – 19:00; kış döneminde ise 08:00 – 17:00 saatleri ziyaretler için uygun.

14- Divlit Yanardağı

Manisa’da gezilecek yerleri ararken bir yanardağ ile karşılaşacağınızı tahmin eder miydiniz? Divlit Yanardağı, Kula – Salihli Jeoparkı bölgesinde yer alıyor. Kula Volkanları’nın 15 bin yıl önce son püskürmesi ile oluşan bu Yanardağı turistik bir şekilde gezebiliyorsunuz. Kurulan ahşap iskele ile Divlit Yanardağı üzerinde keşfe çıkabilirsiniz.

15- Muradiye Cami

Osmanlı’nın klasik mimari anlayışına uygun bir yapıda olan Muradiye Cami’nin proje planı aslında Mimar Sinan’a aittir. Tamamlanması ise Mimar Mehmet Ağa ile olmuştur.

16- İvaz Paşa Cami

Osmanlı döneminde büyük bir önem arz eden Manisa’da birçok ünlü caminin bulunmasına şaşırmamak gerek. İvaz Paşa Camisinin tuğla işçiliği oldukça övülüyor.

17- Yunus Emre ve Tapduk Emre Türbesi

Tapvuk Emre Türbesi olarak adlandırılan türbeye her yıl binlerce yerli ve yabancı turist akın ediyor. Bu yapıdan geriye kalan sadece iki hamam kalıntısı ve medrese temeli mevcut. Balta tasvirinin yapıldığı mezarın ise Yunus Emre’ye ait olduğuna inanan birçok kişi bulunuyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Manisa’da gezilecek yerler hakkında sıkça sorulan sorular şunlardır:

Manisa’da ailecek gezilecek yerler nerede?  

Manisa’da ailecek bir hafta sonu etkinliği planlıyorsanız; Manisa Kent Ormanı, Şehzadeler Parkı, Süreyya Tabiat Parkı gibi açık hava alanlarını tercih edebilirsiniz. Spor, oyun ve eğlence için bu parklar çocuklu aileler için birebir!

Manisa’da Ne Yenir Ne İçilir?

Manisa’nın gezilecek görülecek yerlerini paylaşmışken, gezerken neler yiyebileceğinizin bilgisini de verelim. İsminin hakkını veren Manisa Kebabı yemeden Manisa’dan ayrılmamalısınız. Ayrıca Alaşehir kapaması, Ekmek dolması, Kula güveci ve şekerli pide gibi diğer lezzetleri de deneyebilirsiniz.

Manisa’da Ne Yapılır?

Manisa’nın ünlü yerleri arasında birçok kaplıca da bulunuyor. Manisa’da yapılacak aktiviteler arasında kaplıca tatilleri de yer alıyor. Dilerseniz; Yoğurtçu Kalesi, Taş Yaran Vadisi, Ulu Cami ve Külliyesi, Philadelphia Siesean Kilisesi gibi tarihi ve doğal yerleri de dolaşabilirsiniz.

Batı Anadolu'da kurulan 12 Aiol Kenti'nden biri olan, Yunusemre ilçesi Yuntdağı Köseler Mahallesi'ndeki 2 bin 700 yıllık geçmişe sahip Aigai Antik Kenti'nde, 2023 yılı kazı çalışmalarında sona gelindi. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Yunusemre Belediyesi, Aliağa Belediyesi ve İzmir Büyükşehir Belediyesi sponsorluğunda bu yıl devam eden çalışmalarda, tarihi yolların açığa çıkarılması üzerinde duruldu. Bu kapsamda Aigai Kazı Heyeti tarafından 'Athena Caddesi' adı verilen ve 3 yıl süren antik yoldaki kazı çalışmaları tamamlandı. Çalışmaların ardından 800 metre uzunluğundaki 1900 yıllık antik yol ortaya çıkarıldı. Antik yolun, Magnesia'dan (Manisa) İzmir Yenişakran'daki Gryneion Antik Kenti'ne kadar uzanan antik yolun bir parçası olduğu tespit edilirken, Athena Caddesi dron ile görüntülendi.

Kazı çalışmaları hakkında bilgi veren MCBÜ Arkeoloji Bölümü Başkanı ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Yusuf Sezgin, "Aigai'deki 2023 kazı çalışmalarının sonuna geldik, tamamlamak üzereyiz. 2021 yılında başladığımız bu yıl bitirdiğimiz bir çalışmamız var. İsmini 'Athena Caddesi' koyduğumuz bir antik yol var. Antik yolun çalışmalarını bu yıl tamamlamış durumdayız. Bu yolun kentin ana girişlerinden biri olan Agora Caddesi kapısından geldiğinde Akropolis'e doğru sağa döndüğünü gördük. 2021 yılında yolu kazmaya başladık ve bu yolun 'Athena Kutsal' alanına kadar uzanacağını tahmin ediyorduk. 3 yıllık kazı çalışmalarının ardından 'Athena Kutsal' alanına giden bu caddenin kazı çalışmalarını tamamladık ve ortaya çıkardık" ifadelerini kullandı.

'KENTİN DAHA İYİ ALGILANMASI AÇISINDAN ÖNEM TAŞIYOR'

Ortaya çıkarılan antik yolun, kentin planını anlama yönünde veriler sağladığını belirten Prof. Dr. Sezgin, "Kentteki en önemli kazı çalışmalarından birini, antik yol çalışmaları oluşturuyor. Çünkü özellikle ziyaretçiler açısından antik yolda yürümek, kentin daha iyi algılanması açısından önem taşıyor. Bu bakımdan 2004 yılından beri çok sayıda antik yol kazıp, ortaya çıkardık. Bu, ziyaretçilerin hoşuna gidiyor, bizim açımızdan da kentin planını anlama yönünde önemli veriler sağlıyor. Athena Caddesi ismini verdiğimiz yol, kent içerisindeki ana arterlerden biri. Bütün bu yollar, su kapılarına, su kapılarından içeri giren dış yollara bağlanıyor. Dış yollar da haliyle Aigai ve çevresindeki antik kentlere giden yollarla ilişkili. Biz bu yolların Magnesia'ya kadar geldiğini, bugünkü Yenişakran'daki Gryneion Antik Kenti'ne kadar gittiğini biliyoruz. Çok uzun bir taş döşeli yol ağının bir parçası" diye konuştu.

BÜYÜK BOYUTLU BLOK TAŞLAR

Athena Caddesi'ndeki antik yolda çok büyük boyutlu blok taşlar kullanıldığını söyleyen Prof. Dr. Yusuf Sezgin, "Yolun bir tarafından kanalizasyon geçiyor, kanal kapakları var. Biz o kanal kapaklarını yeri geldiğince tamir ettik. Yolların kenarlarındaki binaların kapılarının da ortaya çıkmasıyla birlikte önemli bir yol" dedi.

Manisa Tarzanı kimdir sorusuna gönül rahatlığıyla çağın en önemli çevrecilerinden biriydi ve Türkiye’nin bilinen ilk çevrecicisiydi diyebiliriz. Manisa şehri bugün sahip olduğu yeşilini Manisa Tarzan’ına borçludur. 

Manisa Tarzanı Gerçek Adı

Manisa Tarzanı kimdir sorusunun ardından Manisa Tarzanı gerçek adı da oldukça merak edilmektedir. Resmî kayıtlara bakıldığında adı ve soy adı Ahmeddin Carlak şeklindedir. Ahmeddin Bey ise kendisini Ahmet Bedevi şeklinde tanıtmayı tercih etmektedir.

Manisa Tarzanı Ne Zaman Doğdu?

Manisa tarzanı ne zaman doğdu sorusu ise 1899 yılında şeklinde yanıtlanmaktadır. Manisa tarzanı 1899 yılında Dicle Nehri ile Fırat Nehrinin kesiştiği yerde doğmuştur. 

Manisa Tarzanı Nereli?

Manisa Tarzanı'nın bugünkü Irak topraklarına ait, o günün Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki Samarra kentinde doğduğu bilinmektedir.

Yani Manisa Tarzanı; Bağdat'a yaklaşık olarak 100 km kadar uzakta olan Samarra şehrinde, 1899 yılında, Osmanlı topraklarında dünyaya gelmiştir. Kendine verdiği adıyla Ahmed Bedevi, Kerkük kökenli bir Türkmendir. 

Manisa Tarzanı kimdir sorusu için hikayeyi anlatalım...

Manisa Tarzanı Hayatı I Manisa Tarzanı Efsanesi

Dicle Nehri ile Fırat Nehri’nin birleştiği yerde, o günkü Osmanlı topraklarına air Samarra kentinde dünyaya gelen Ahmeddin Carlak Kerkük Türklerindendi.

Genç yaşlarında toplu bir eğlence esnasında, bir kıza aşık oldu. Siyah ve iri gözleriyle tarif edilen Meral isimli bu genç kız, Türkmen bir aşiret reisi olan Şeyh Tahir’in kızıydı.

Kızı babasında isteyen Ahmeddin, evlenmek üzere düğün hazırlıkları yaptığı sırada Birinci Dünya Savaşı çıktı. Askere yazıldı ve cepheye gitti.

Birinci Dünya Savaş’ı kaybedilince Carlak çok üzüldü ve savaşın ardından Hindistan’a gitti. Bir süre boyunca insan girmeyen ormanlarda yaşadı.

Daha sonra Meral’i aramaya karar verdi ve İran’a geçti. Uzun aramalar sonucu İran’ın doğusundaki bir yaylada yeniden kavuştuğu Meral’iyle hemen tekrar düğün hazırlıklarına başladı.

Bu defa da başka bir haber geldi, kurtuluş mücadelesi başladıı. Tekrar savaşa katılmak üzere gönüllü oldu fakat bu sefer Meral ile yola çıktı.

Zorlu, çıkılması ve geçilmesi güç bir kayalıktan geçerlerken, Meral’in ayağı kaydı. Uçurumdan yuvarlanan Meral, Ahmeddin Carlak’ın kolları arasında hayata veda etti. Bu acısı ile birlikte soluğu kurtuluş cephesinde aldı.

Ahmed Bedevi, Türk Kurtuluş Savaşı'ında savaştığı için İstiklal Madalyası sahibi oldu. Kurtuluş savaşının sonunda İtilaf Devletleri geri çekilirken ordularını Batı Anadolu'daki her yeri ateşe verdi.

Bu ateşler öyle büyük alevler oldular ki Manisa'nın yemyeşil manzarasını yakıp kül edip yerini katran karasına bıraktı. Doğa sevgisiyle dolup taşan, ağaçlara yeşile tutkun olan Bedevi alevlerin aldığı her yeşile çok üzüldü.

Bu nedenle savaş sonrasında Manisa’da kalmaya ve Manisa’yı eski yeşiline kavuşturmaya çalışmaya karar verdi.

1923 yılında Manisa’daki yaşantısına başladı ve yaşantısını spil dağındaki bir kulübede hatta bazen mağarada sürdürdü.

Ahmed Bedevi, kulübesi şehir merkezinden uzakta olmasına rağmen asosyal biri olmadı. Zamanın büyük bir bölümünü dağlarda geçirse de insanlarla bir araya gelmekten ve sohbet etmekten hep hoşlandı. Birçok yakın arkadaş edindi.

Bir süre sonra kendine bir görev edindi. Her gün, kulübesinin yakınındaki eski bir topu öğlen saat 12’de ateşlemeye başladı.

Edindiği bu görevden ve uzun sakallarından dolayı etraf ona “Topçu Hacı” denmeye başladı. Ne olursa olsun edindiği bu görevi aksatmadı.

Hatta sağlık sorunu sebebiyle arkadaşları zoruyla hastanede kısa bir süre yattı. Arkadaşları o hastanedeyken topu onun yerine bir başkasının ateşleyeceği, fakat Manisalıların bunu asla bilmeyeceği sözünü verdi.

Manisa Tarzanı Manisa’da kalış nedenini asla unutmadı ve tüm ömrünü Manisa'yı, Spil Dağı’nı ağaçlandırmaya adadı. Birkaç yıl içinde de diktiği binlerce fidan sayesinde umut verici sonuçlar almaya başladı.

Manisa Tarzanı kimdir diye soranların sorduğu diğer soruları yanıtlayalım...

Manisa Tarzanı Kaç Ağaç Dikmiştir?

Manisa’nın eski görünüşü olan yeşile dönmesinde başrol oynayan Manisa Tarzanı, yaklaşık 80 bin fidan dikti. Spil Dağı etekleri Tarzan sayesinde yeşiline tekrar kavuştu.

Manisa Tarzanı’nın Evi

Manisa tarzanı, kente tepeden bakan Spil Dağı eteklerindeki Topkale Tepesi'ne derme çatma tek göz bir kulübe yapıp yerleşti.

Manisa Tarzanı'nın evi bu yaptığı kulübesi ve dağdaki mağarasıdır. 

Evini "Evim meyve ağaçlarıyla, çiçeklerle çevrilmiş cennet gibidir." şeklinde tanımlayan Manisa Tarzanı bu kulübede 40 yıl boyunca tek başına yaşadı.

Yakın arkadaşlarını ve ziyarete gelen misafirlerini yine burada ağırladı. Fakat ne üzücüdür ki bu kulübe Tarzan'ın ölümünün hemen ardından yıkıldı.

Ölümünden yıllar sonra günümüzden yıllar önce Manisa Kalesi’nin üst kısımlarına  Manisa Tarzanı olan Ahmet Bedevi’nin anısını yaşatmak için Manisa Belediyesi tarafından kulübesinin temsili yeni bir kulübe yapıldı.

Manisa Tarzanı Hikayesi Kısaca I Tarzan Hikayesi

Manisa Tarzan hikayesi kısaca anlatılması gerekirse bu Manisa Tarzanı'nın kendi hayatını özetlediği şu sözler ile olabilir.

Ahmed Bedevi şöyle der: “Yaşayışım gayet basittir. Yaz kış Topkale’deki kulübemde ve mağaramda yaşarım. Evim meyve ağaçlarıyla, çiçeklerle çevrilmiş cennet gibidir. Yazın yaş, kışın kuru meyve yerim. Günde üç kez buz gibi suyla yıkanırım. Vücudumu korumak için kendi yaptığım bitkisel yağı sürünürüm. Eski ve yeni yazı bilirim. Türk müziğine hayranım. Sinemanın tutkunuyum. Zaten, dertle gamı bunlarla unutuyorum. Gazete, dergi elimden düşmez, hepsini alır okurum.”

Oldukça ince bir ruhu vardı. Manisa halkının genç kızlarına ya da Manisa’ya gelen sanatçılara çiçek verme inceliğini gösteren ilk kişi oydu.

Spil Dağı'nda çadır kuran yörük ailelerinin genç kızlarına boncuk armağan eder, çocuklara ise akide şekerleri dağıtırdı. Bazı yoksullara ise kimseye belli etmeden gizliden para desteğinde bulunurdu.

Manisa Dağcılık Kulübü

Manisa Tarzanı kimdir merakının onun doğa sevgisinin yanında dağcılık tırmannıcılık sevgisini de tanımaktan geçtiğine inanıyoruz.

Ahmed Bedevi, Manisa Dağcılık Kulubü’nün kurulmasına yardımcı oldu ve bu kulübünün bir üyesi haline geldi.

Hayatı boyunca iyi bir spor insanı ve gençlere iyi bir model olarak görülen Manisa Tarzanı; Ağrı, Cilo ve Demirkazık gibi birçok dağa tırmandı.

Manisa Tarzanı İşi, Ne İş Yaptı?

Manisa tarzanı yoksul ve çoğunlukla yalnız bir yaşam geçirdi. 1 Haziran 1933'te Manisa Belediyesi kadrosuna bahçıvan yardımcı olarak alındı.

Günlük hayatında yaptığı Manisa’yı yeşillendirme işini belediye kadrosunda devam ettirdi. Belediyeden 30 lira aylık alan Ahmed Bedevi, aldığı bu maaşı da yoksullara dağıttı.

Yaz, kış siyah bir şortla ve lastik pabuçlarla dolaşmasına, başka bir kıyafeti olmamasına rağmen, uyurken üzerine eski bir gazete örtüp ahşap bir sedirde uyumasına rağmen tüm maaşını hep bağışladı.

Hayatı boyunca neredeyse hiç masrafı olmadığından paraya ihtiyaç duymadı. Bu nedenle de  işindeki kazancını da fakirler için harcadı.

Manisa Tarzanı Ne Zaman Öldü?

Manisa Tarzanı kimdir sorusunu tüm detaylarıyla yanıtlamaya çalıştıktan sonra Manisa Tarzanı nasıl öldü sorusunu da yanıtlayalım.

31 Mayıs 1963 yılında, yaşadığı üzücü olay üzerine kalp krizi geçirerek Manisa’da spil dağındaki kulübesinde ölmüştür.

Manisa Tarzanı Nasıl Öldü?

Manisa Tarzanı nasıl öldü sorusu en az Manisa Tarzanı kimdir sorusu gibi merak edilen ve sıkça araştırılan konuların başında geliyor. Birçok kaynaktan edindiğimiz bilgiler sonucunda sizlere aktarıyoruz. İşte cevabı...

Bu soru Tarzan gibi bir çevreci için oldukça trajik bir cevaba sahiptir.

Manisa 60’lı yıllarda hızlanarak gelişmeye başladı. Yeni mahalleler, yeni yollar gibi bir çok yenilikler yapıldı. Buralar inşa edilirken Manisa Tarzanı’nın diktiği ağaçlar hedef halini aldı.

1957 yılında bulvar yapımı için yollarının genişletilmesi ve ağaçların kesilmesi kararı alındı. Bu karar uygulanırken Manisa Tarzanı dağcılık kulübü ile  yurt gezisindeydi. 

Geri döndüğünde gördüğü manzara karşısındaki feryadını yakın arkadaşı Enver Gediz “Gitti evlatlarım!” diye ağıt yaktığını anlattı. Bu olaydan sonra sağlığı hızla kötüleşmeye başladı.

Ardından 1963’te yine elleriyle dikip büyüttüğü çam fıstığı ağaçlarını benzin istasyonu inşası için kesildi. “Ağaçlarım gidiyor gardaş. Ben o araya gidiyorum elimden bir kaza çıkarsa beni kurtarırsın.” cümlelerini Enver Gediz’e kurarak kesim alanına gitti.

Tarzan bir nara atıp bağırıp çağırırıyor ve kesimi yapan herkes kaçtı. Kesilen fıstık çamlarının başında ağlamaya başlayan Manisa Tarzanı  “Dayanamayacağım, ben de ölüyorum” dedi. Ve o gün ilk kalp krizini geçirdi.

Arkadaşlarının zoru ile hastanede birkaç gün yattı fakat iki günden fazla durmadı çıktı. Hastaneden çıktığı günün gecesi kalbi daha fazla dayanamadı ve hayata ağaçlarıyla birlikte veda etti. 

Ölüm döşeğinde şu cümleleri kurduğu söylendi; “… Hangi idareci ağacı kestirirse rüyasına girecek, boğazına sarılacağım. Bu memleketin yeşile yeşilliğe, ağaca, çiçeğe ihtiyacı var.”

Manisa Tarzanı Mezarı

31 Mayıs 1963'te hayatını kaybeden Manisa Tarzanı mezarı Manisa Şehzaler İlçesi'ndeki Çatal Mezarlığı’nda. 

Manisa Tarzanı'nın ölümü o dönem gündemini ve gazetelerini işgal etti. Manisa’nın yeşilinin mimarı Ahmet Bedevi'yi unutmayan Manisalılar her yıl ölüm gününde Çatal Mezarlığındaki kabri başına gelerek onu anmakta.

Manisa Tarzanı kimdir sorularının ardından onu tanıyıp sevenler mezarını ziyaret etmek istemekte. 

Manisa Tarzanı'nın ölümünün ardından ismi bir okula, mahalleye ve caddeye verildi ve heykelleri yapıldı.

Manisa Tarzanı Heykeli

Manisa Tarzanı vefatından sonra Manisa halkınca çok sevilen bir efsaneye dönüşmüştür. Ölümü ardından Manisa İli'nde birçok heykeli dikilmiştir.

Manisa Tarzanı heykellerinden birkaçı şu şekildedir:

Manisa Tarzanı Film

Manisa Tarzanı kimdir, nerede doğdu, nerede öldü, nasıl öldü gibi merak ettiğiniz konu başlıklarını yanıtlamaya çalıştık.

Şimdi de birçok film severin ve Tarzan sevdalısının merakına geldi sıra. Neden Tarzan? Manisa Tarzan'ı ile Tarzan filmleri arasındaki bağ ne? İşte yanıtlar...

Neden tarzan deniyor?

Manisa Tarzanı Manisa'ya ilk gedliğinde kendini Ahmed Bedevi olarak tanımladı. Tarzan lakabını ise 1934'te Johnny Weissmuller’in oynadığı “Tarzan” filmi Manisa şehrinde de gösterime girdiğinde aldı.

Manisa halkı filmi seyrettikten sonra Tarzan ile Topçu Hacı lakabıyla andıkları Bedevi’nin arasındaki benzerliği hemen fark etti.

Ahmet Bedevi de bir sinema aşığıydı. Manisa halkı Tarzan lakabını ona verdikten sonra bu lakabı o da sevmiş ve uygun görmüş olacak ki, hiç itiraz emedi.

Ve bu Tarzan lakabıyla efsaneleşti ülke çapında tanınan bir isim haline geldi.

Manisa Tarzanı Film I Türk Yapımı

Manisa tarzanının vefatından yaklaşık 30 yıl sonra 1994 yılında bir Orhan Oğuz filmi olan Manisa Tarzanı vizyona girdi.

Talat Bulut’un Tarzan’ı canlandırdığı film Manisa Tarzanı’nın hayatını ve Manisa’yı yeşillendirişini anlattı. 

Suuçtu, suları yüksekten dökülen tüm şelaleler için kullanılan bir deyim olmasıyla birlikte zengin bir çeşitliliğe sahip ağaç ve bitki örtüsü ile kaplı dar bir boğazdan 25 metre aşağıdaki Adala Kanyonu'na dökülen şelale, bu deyimi özel bir ad olarak taşıyor.

Şelalenin diğer bir özelliği de jeoparkın diğer pek çok arazi şekli gibi volkanizmanın lavları ile önü kapanan Gediz'in araziyi aşındırıp oyarak akıntısına yatak açmasının bir sonucu olması. Bir zamanların coşkun akışlı ırmağı Demirköprü Barajı'nın bendi ile dizginlendikten sonra şelalenin debisi azalıp gücü zayıfladı. Ancak uğultulu bir çağıltı ile dökülen sularından sıçrayan zerreciklerin yarattığı nemli serinlikte Adala Kanyonu'na yüksekten bakıldığında, Suuçtu Şelalesi’nin bir zamanlar sahip olduğu gücü gözlemlenebiliyor.

Kuzeybatı – Güneydoğu istikametinde uzanan köprünün zeminden en yüksek noktası, 11,5 metre ve korkuluklar dahil tabliye genişliği 3,4 metredir. Yuvarlak kemerli altı ayak üzerinde yükselen Kız Köprüsü'nün merkezindeki kemer, büyük ve yüksekken iki yanındaki kemerler, arazi yapısına bağlı olarak farklı büyüklüklerde. Bu nedenle büyük kemerin kilit taşından itibaren iki tarafa doğru hafif birer eğimle alçalan köprü, ana kemerli veya dik kemerli köprülerin mimari özelliklerini gösteriyor. Ayak ve kemerlerinin iç kısımlarında kesme taş kullanılan köprü gövdesi gnays, şist gibi yerli taşlardan harçlı örgü ile inşa edilmiştir. Üst kısımlarında ve iki yandaki 40'ar cm kalınlıktaki korkuluk duvarlarında bazalt ve benzeri volkanik kayaçların kullanımı ile göze çarpan işçilik farklılıkları Kız Köprüsü'nün birçok kez onarım gördüğü anlaşılıyor.

Kız Köprüsü'nün kitabesi yoktur ve büyük kemerin kilit taşı üzerindeki kitabe boşluğu da yerine konulmayan ya da günümüze ulaşmayan tamirat kitabesine aittir. Hakkındaki arşiv kayıtları da tespit edilemeyen köprünün, kim tarafından ve ne zaman inşa edildiği konusunda farklı anlatımlar ve görüşler bulunmaktadır.

Araştırmacı İbrahim Çiçek "Tarih İçinde Adala ve Köyleri" adlı kitabında; Adala'nın Lidyalılar'a ait bir kasaba olduğunu, yanından geçen Gediz Irmağı'na da Kız Çayı denildiğini, bu çay üzerine yapılan köprünün Krezüs'ün kızına ait olduğunu bu nedenle de Kız Köprüsü denildiğini anlatan rivayeti nakleder. Sanat Tarihi Profesörü Fügen İlter ise; Köprülerin ana gözlerinde dairesel kemer kullanma modasının Anadolu Beylikleri Dönemi'nde başladığını belirtir. Ancak Sultan III. Murat'ın harem-i Humayun ağalarından Nasuh Ağa'nın Adala'da 1580 yılında inşa ettirdiği, ne zaman yıkıldığı bilinmeyen köprü ile Kız Köprüsü'nün birbirine yakın konumları birlikte değerlendirildiğinde Kız Köprüsü'nün, Nasuh Ağa Köprüsü'nün yıkılmasından sonra yaptırılması ihtimali kuvvetli şekilde söz konusudur. Kız Köprüsü konumu nedeniyle inşa edildiği tarihten yakın zamana kadar, Gediz Havzası'nda Sart, Salihli, Adala ve Dibek Dağı çevresinin yanı sıra Demirci, Gördes, Kula ve Alaşehir'e kadar uzanan yollarda ulaşımın her mevsimde kesintisiz sağlandığı tek kavşak noktası olmuştur.

Türkiye'nin ilk ve tek UNESCO sertifikalı jeoparkı 'Salihli UNESCO Global Jeoparkı' içinde yapılan baraj inşaatı sırasında bulunan fosil ayak izleri ortaya çıktı.

İlk insan ayak izleri, termoluminesans (ısı yoluyla uyarılmış ışıma) yöntemiyle tarihlendirilerek 3 ila 5 bin yıl öncesine ait olduğu saptanmıştır. Bu izlerden 50 tanesi halen MTA Tabiat Tarihi Müzesi’nde sergilenmekte. Bir örneği de Manisa Müzesi’nde bulunuyor.

Tarihi Sardes Antik Kenti’nin hemen yakınında bulunan Salihli Kurşunlu Kaplıcaları, içerisinde barındırdığı kalsiyum sülfat, bikarbonat, sülfat ve hidrojen sülfür gibi mineraller sayesinde başta romatizma hastalıkları olmak üzere pek çok hastalığa şifa oluyor. Cilt ve kadın hastalıklarının, solunum yolu hastalıklarının, sinirsel rahatsızlıkların ve kireçlenmelerin tamamlayıcı tedavisine olumlu etkileri bulunan kaplıcalar sağlık turizmi olarak da önemli bir konuma sahip.

Bozdağ’ın kuzey eteklerinde, fokurdayıp kaynayan suların duman duman tüttüğü bir dere içinde bulunan Kurşunlu Kaplıcaları adeta bir  Doğa Harikası  görünümü ile insanları büyülüyor. Doğal güzelliklerin kuşattığı bu büyülü vadide ben de kalmak istiyorum diyenlerin, bir telefon uzaklığındaki kaplıcalardan önceden yer ayırtması şart. Çünkü nasıl olsa yer bulurum, ben de kalırım diyerek  Kurşunlu Kaplıcaları’nda boş oda bulmak çok kolay değil.Kurşunlu Vadisinin büyüsüne kapılanlar, kolay kolay bu büyüden kurtulamıyor ve Kaplıcaların müdavimleri arasına giriveriyorlar. Kurşunlu Kaplıcaları şehir yaşamının gürültüsünden uzakta ve doğal güzellikleri yaşamak isteyenler için ideal bir yer. Doğa bütün görkemiyle kucaklıyor. Kurşunlu Vadisi her mevsim ayrı bir güzellik giyiniyor. Bir gün yeşile bürünen vadi, gün içinde mavi, sarı ve kızıl renkleriyle gökkuşağını andırıyor. Şelaleden akan suyun çıkardığı seslerin mistik bir havaya büründüğü Kurşunlu Kaplıcaları, şifa veren termal suyu,  kuşların cıvıltıları ve büyülü atmosferiyle doğal bir tedavi sunuyor.

 -Suyun Özellikleri;

 Toplam 2172 mg/lt mineralizasyonu olan, bikarbonatlı, flörürlü niteliktedir . Şifalı sular, sıcaklığı 43 ila 91 derece arasında değişen kaynaklardan sağlanıyor. Kaplıca suyunun romatizmaya, cilt ve kadın hastalıklarına, solunum yolu hastalıklarına,sinirsel rahatsızlıkları ve kireçlenmelerin tamamlayıcı tedavisine olumlu etkileri görüldüğü belirtiliyor.  

 -Kaplıcadaki Yatak Kapasitesi;  86 Apart ve  270 yatak kapasiteli bir tesis olan Kurşunlu Kaplıcaları’nda,  sadece Salihli halkına değil, çevre ilçeler ile tüm Türkiye’den gelen konuklara Ege’nin misafirperverliği, samimi ve güler yüzlü personel tarafından sunuluyor.  Salihli merkeze 5 kilometre , İzmir-Ankara ana yoluna ise 3 kilometre uzaklıkta bulunan Kurşunlu Kaplıcaları’nda Bahçıvandan Servis  elemanına , Resepsiyonistten Sağlık Memuruna, Fizyoterapistten Güvenlik Görevlisine kadar 47 personel ile konaklayan misafirlere üst düzeyde bir hizmet veriliyor.

Salihli yöresinde çömlekçiliğin tarihi oldukça eskidir. Yörede arkeolojik buluntuların önemli kısmını Roma dönemi ve sonrasına ait olmakla birlikte Helenistik ve Prehistorik dönemlerden de kalma pek çok eser mevcuttur. Söz konusu eserler içerisinde kilden yapılmış pek çok eser mevcuttur. Bu eserler sahada çömlekçilik tekniklerin çok eski zamanlarda çok ileri düzeylere ulaştığını göstermektedir.

Batı Anadolu’da çömlekçiliğin sürdürüldüğü en önemli yerlerden birini Gökeyüp Mahallesi oluşturur. Çömlekçilik geleneğini asırlardır sürdüren Gökeyüp Mahallesi’nde 100’den fazla hane çömlek üretimi ile uğraşmaktadır.

Gökeyüp çömlekçiliği, çömleğin hala klasik metotlarla ve el üretimi şeklinde olması nedeniyle oldukça önemlidir. Gökeyüp Mahallesi’nde çömlek üretiminde killi toprak ve muskovitşist (mika şist) kullanılmaktadır. Musovit şist 2 saat tokmakla dövülerek ufalanmakta ve akabinde killi toprağa karıştırılmaktadır. Yörede killi toprağa “sakızlı toprak”, muskovitşiste “Mengele” ismi verilmektedir. Kil ve muskovit şist 2/1 oranında karıştırılmakta ve elde edilen çamur el tezgahlarında şekillendirildikten sonra geleneksel metotlarla odun ateşinde pişirilmektedir.

Manisa’ya yaklaşık 49 km mesafedeki Köseler Mahallesi yakınında bulunan ve Nemrut Kale adıyla anılan Aigai, Herodot’un bahsettiği Batı Anadolu’daki 12 Aiol kentinden biridir.

Çevreye hakim bir konumdaki kayalık bir tepe üzerinde bulunan kentin tarihi, M.Ö. 8.yüzyıla kadar inmektedir. M.S. 17 yılındaki depremde büyük ölçüde hasar gördüğü ve onarım geçirdiği, Hellenistik dönemde ise önemli bir ticari merkez olduğu anlaşılan kentte 2004 yılından itibaren günümüze kadar kazı çalışmaları kapsamlı olarak yapılmaktadır. 2018 yılında ise özellikle Vomitorium’da (Tiyatro Giriş Binası) kazı çalışmaları yapılmıştır. Kentin surları arazinin durumuna göre inşa edilmiştir. Surlar içinde üç katlı agora ve bu yapıyı taşıyan duvarlar, meclis binası, teras duvarlı stadyum, tiyatro ve Demeter Tapınağı gibi kalıntılar bulunmaktadır.

Antik Kentin Tarihçesi

Herodotos, Aigai’yi Aiollerin Aiolis bölgesinde kurduğu 12 kent arasında saymaktadır. Antik yazarlar Aiollerin bölgeye gelişlerinin M.Ö. 1100 tarihlerinde başladığını ileri sürseler de kazı sonuçları şimdilik kentin kuruluşunun M.Ö. 8. yüzyılın sonlarından daha erkene gitmediğini göstermektedir. Kentin adı Herodotos’ta Aigaiai (I.149), Polybius’ta Aigaieon (His. XXXIII.13) Tacitus’da Aegaeates (Tac.Ann. II.47),Plinius’da Aegaeae (Nat.His., V.32), kentin bastığı sikkelerde ise, Aigeaion, Aigaion ve Aigeon olarak geçmektedir. Kentin adını anan diğer antik yazarlardan Strabon (XIII.3.5), Pseudo Skylax (98), ve Plinius (Nat.His., V.121), bu yerleşimin deniz kıyısında değil, iç kısımda ve dağlık bölgede olduğunu vurgulamaktadır.

Aigai antik kentindeki yerleşim 3. yüzyılın sonlarına doğru terk edilmiştir. Got akınları ile ilişkili olduğunu düşündüğümüz bu terk ediliş döneminde kent tamamen, bilinçli olarak boşaltılmıştır. Kentte yerleşim tekrar 12. yüzyıl sonlarında başlamıştır. Bu döneme ait geç Bizans kale-iskânı 13. yüzyılın sonlarında Manisa ve çevresini ele geçiren Saruhanoğulları tarafından terke zorlanmış olmalıdır.

Milattan sonra 17 yılında meydana gelen ve 12 antik kentin yıkımına neden olan büyük depremin izleri Aigai Antik Kenti'nde bulundu. Batı Anadolu tarihi açısından çok önemli olan ve hem Latince hem de eski Yunanca yazılan yazıt ile milattan sonra 17 yılında yaşanan deprem sonrası yıkılan 12 kentin Roma İmparatoru Tiberius'un da destekleriyle yeniden ayağa kaldırıldığı öğrenildi. İzmir'in Aliağa ilçesinde yer alan Kyme Antik Kenti'nden Alaşehir'deki Philadelphia ve Salihli'deki Sardeis'e kadar pek çok büyük kent devletini enkaza çeviren deprem sonrası Roma İmparatorluğu tarafından senatörler gönderilmiş, Sardeis'e 10 yıllık diğer kent devletlerine ise 5'er yıllık vergi muafiyeti uygulanmış.

Thyateira (okunuşu "Tiyatira"): Akhisar ilçesinin antik çağdaki ismi. Kent, Lidya devletinin ve Pergamon Krallığı'nın en önemli yerleşimlerindendir. Roma İmparatorluğu boyunca, Bizans dönemine kadar kent bu isimle anılmıştır. Aziz Pavlus tarafından Batı Anadolu'da kurulan Hristiyanlığın ilk yedi kilisesinden biri de Thyateira kentindedir. Thyateira kentine ait kalıntıların bir bölümü bugün Akhisar kent merkezinde bulunan Tepe Mezarı mevkinde görülebilmektedir.

Thyateira Roma İmparatorluğu döneminde bir savaşa da sahne olmuştur. MS 366'da Roma tahtı için ayaklanan ve emrine giren lejyonlarla saldırıya geçen Kilikya'lı komutan Procopius ile Roma tahtı varisi I. Valentinianus'un kardeşi Valens'e bağlı birlikler Thyateira kentinde karşılaşmışlardır. "Thyateira Savaşı" olarak tarihe geçen savaşın sonunda Valens kuvvetleri üstün gelmiş, yakalanan Procopius idam edilmiştir.

MS 17'de yaşanan depremde hasar gördüğü bilinen Manisa Kalesi geçen binlerce yıla dayanamadı. 17. yüzyılda terk edilmeye başlayan ihtişamlı kaleden geriye kalan kalıntılar ise tarihin en büyük tanıkları olarak şehri gözlemeye devam ediyor.

Spil Dağı’nın kuzey yamacında kalıntıları görülen Manisa Kalesi, “İç Kale” ve “Dış Kale” olmak üzere iki bölümden oluşuyor. Helenistik dönemde kentin Akropolü olan Sipylos Dağı üzerinde bir kale bulunduğu, kalenin ne zaman ve kimler tarafından yapılmış olduğu bilinmese de Magnesia Kenti'nin bir sur ile çevrildiği bilinmektedir. M.S. 17 depreminde kalenin de yıkıma uğradığı sanılmaktadır. Bizans döneminde iç kalenin önemli derecede yenilendiği, dış surla çevrildiği anlaşılmaktadır.

Arap akınlarına surlar sayesinde göğüs gerildiği belirtilmektedir. İç kale İmparator III. Joannes Dukas Vatatzer devrinde, 1222 yılında yapılmıştır. 14. yüzyılın başlarında surlar takviye edilmiştir. Daha sonraları Saruhanoğulları kaleyi onarıp kullanmışlardır. Dış kalenin içinde kalıntıları bulunan Hacet Mescidi Saruhan Bey tarafından yapılmıştır. Manisa Kalesi'nin Osmanlılar Dönemi'nde de onarımdan geçirildiği anlaşılmaktadır. 15. yüzyılda surlar çok fazla tahrip olduğundan önemi kalmamış, yerleşme sur dışına çıkmış, kent dini yapılar çevresinde yayılmaya başlamıştır. 1654’te Katip Çelebi, dış surların harap olduğunu belirtmiştir.

Kabri, Sart Kalesi yakınlarında bulunan Nazmi Efe’nin kahramanlık dolu mücadelesini tarihçi yazar Mustafa Uçar’ın eşsiz anlatımıyla sizler için derledik…

Bugün, bu topraklarda yaşayanların çoğunluğu eminim ki Nazmi Efe’yi de, heykelinin ve kabrinin de nerede olduğunu bilmiyorlar. Oysa bu yiğit Efe, tek başına bir tabur Yunan askeri ile bir gün süren savaş vermiştir. Kendisi Sart Mahallesindendir.

Kurtuluş Savaşı başlarında Birgi – Bozdağ – Gölcük Cephesini kurarak Yunanlılarla çarpışan; Yerel ayaklanmaların bastırılmasına katılan, Postlu Mestan Efe’nin yanında görev almış kızanlarındandır.

Postlu Mestan Efe’den çoktandır görmediği ailesini ziyaret etmek için izin alan Nazmi Efe, Bozdağ’dan, köyü olan Sart’a gitmek için atıyla yola çıkar. Çamurhamamı köyünden geçer, amacı Sart tepesinden köyüne inmektir ama bakar ki köyü Yunan askerlerinin işgali altındadır.

Hemen atından iner, Yunan askerlerine tek kırma tüfeği ile ateş etmeye başlar. Her sıktığı mermiden sonra yer değiştirirken namluya yeni mermi sürer. O kadar sık ve hızlı yer değiştirir ki Yunan karşısında güçlü bir Kuvayı Milliye grubu var sanır. Çatışma akşam saatlerine kadar devam eder, ta ki Nazmi Efe’nin fişeklikleri boşalmış mermisi bitmiştir. İşte o zaman Yunan, Nazmi Efe’yi şehit ederler. Tarih 25 Haziran 1920’dir. Bu tarih, Salihli’nin Yunan işgalinden bir gün öncesidir.

Nazmi Efe’nin kabri, şehit olduğu yerde, Sardes Kalesi yamaçlarında yer almaktadır. Buraya belli belirsiz bir patikayla oldukça dik bir yamaçtan yaklaşık 20 dakikalık bir tırmanışla çıkılır. Mezarın bulunduğu yer yüksek bir boyun noktası gibi hafif düzlüktür.

Bir tarafı Artemis Tapınağına, diğer tarafı da Sardes Gimnasium’una bakar. Buradan bütün Salihli Ovası, Bintepeler, Marmara Gölü kuşbakışı görülür. Sanki halen buraları koruyup gözetiyor gibidir. Ne yazık ki aşağıda yaşayanlar bundan haberdar değildir. Nazmi Efe’nin köyünde, günümüz Sart Mahallesinde iki heykeli vardır; birisi Yukarı Sart mahallesinin ortasında, diğeri Gymnasium’un önünde, bayrak direklerinin batı tarafındadır.

Philadelphia Siesean Kilisesi tarihi

Toptepe düzlüğünde yer alan bu kilise, Bizans dönemi kalıntılarına ev sahipliği yapar. MS 6. Yüzyılda kurulduğu düşünülen kilisenin, havârîlerden Ioannes’a ithafen inşa edildiği söylenir. Hristiyanlığın ilk dönemlerine ait olduğu belirtilen bu kilise, Ege bölgesinde yapılan en eski tarihi kiliselerden biri olarak kabul edilir.

Philadelphia Siesean kilisesi önemi

Söylendiğine göre İncil’in ‘Vahiy’ bölümünde bu kiliseye yer verilir. Hristiyanlık dîninin ilk merkezleri içinde sayılan bu kilise, Hristiyanlığın yayılmasında etkin rol üstlenen mâbetler arasında gösterilir.

İnanç truzminin gelişmesinde büyük paya sahip olduğuna inanılan bu kilisenin tarihi ve mânevî hüviyyeti onu ziyaret etmek için yeterlidir.