Antik Dönemin İnanç Merkezi: Apollon Khresterios
Manisa’nın Yunusemre ilçesinde yer alan Aigai Antik Kenti, yalnızca siyasi ve ekonomik gücüyle değil, inanç dünyasındaki rolüyle de dikkat çekiyor. Kent merkezinden yaklaşık 2,5 kilometre uzaklıkta, Kocaçay Vadisi içinde konumlanan Apollon Khresterios Kehanet Merkezi, Tanrı Apollon’un “kahin” sıfatıyla insanlara kehanet sunduğu sayılı kutsal alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
Helenistik dönemde, milattan önce 280 yılları civarında inşa edilen tapınak, antik çağda Aiolis Bölgesi’nin en önemli kehanet merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Didyma ve Klaros ile Aynı İnanç Geleneği
Anadolu’daki Didyma ve Klaros gibi ünlü kehanet merkezleriyle aynı inanç geleneğine sahip olan tapınak, özellikle doğal su kaynaklarıyla ilişkili yapısıyla Apollon kehanet merkezlerinin yer seçimine dair dini ve ritüel anlayışı da gözler önüne seriyor.
Tapınağın Yeniden Ayağa Kalkması Mümkün
Tapınağa ulaşımın zorlu ve modern yol bağlantısının olmaması, yapının günümüze özgün taş bloklarıyla ulaşmasını sağlamış. Roma döneminde de önemini koruyan tapınak, bu dönemde kapsamlı bir yenilemeden geçirilmiş.
Bugün alanda görülen sütunlar ve mimari blokların büyük bölümü Roma dönemine ait olup, bu durum tapınağın orijinal malzemeleriyle yeniden restore edilebilmesi açısından büyük bir avantaj sunuyor.
Prof. Dr. Yusuf Sezgin: “Burası Bir Kehanet Merkeziydi”
Pergamon Koordinatör Kazı Başkanı ve Aigai Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Yusuf Sezgin, tapınağın kutsal niteliğine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Burası bir kutsal alan ve kehanet merkezi. Tanrı Apollon’a adandığını biliyoruz. Apollon burada ‘Khresterios’ yani kahin sıfatıyla insanlara hizmet veriyordu.”
“Aiolis Bölgesi’nin En Önemli Kehanet Alanlarından Biriydi”
Kehanetin antik dünyadaki önemine vurgu yapan Prof. Dr. Sezgin, “Anadolu’da birkaç büyük kehanet merkezi var. Didyma ve Klaros en bilinenleri. Ancak Aiolis olarak adlandırılan bu bölgede, Apollon Khresterios Kehanet Merkezi en önemli merkezlerden biriydi” dedi.
Roma Valisi Tapınağı Yeniden İnşa Ettirdi
Tapınağın tarihsel sürecine değinen Prof. Dr. Sezgin, Roma döneminde önemli bir yenileme geçirdiğini belirterek, Roma Valisi Publius Servilius Isauricus’un büyük bir yatırımla tapınağı yeniden inşa ettirdiğini ifade etti.
Antik Yol Hâlâ Görülebiliyor
Aigai Antik Kenti’nden tapınağa uzanan taş döşeli antik yolun büyük bir bölümünün günümüzde hâlâ görülebildiğini belirten Sezgin, ziyaretçilerin bu yolu kullanarak tapınağa ulaşabildiğini ve antik dönemde de törenler ve festivaller için bu güzergâhın kullanıldığını söyledi.
Ünlü Kahin Pollees’in İzleri Bu Tapınakta
Antik kaynaklarda adı geçen Aigai’li ünlü kahin Pollees’in, büyük olasılıkla bu tapınakla bağlantılı olduğunu belirten Prof. Dr. Sezgin, Pollees’in kehanetleriyle ün kazandığını ve adının “önceden bilen kişi” anlamında deyimleştiğini ifade etti.
2005’te Defineciler Tarafından Tahrip Edildi
Tapınağın önemli bir mimari parçası olan giriş kapısı lentosunun 2005 yılında defineciler tarafından kırıldığını belirten Sezgin, bu olayın yapıya ciddi zarar verdiğini ancak genel bütünlüğün büyük ölçüde korunduğunu dile getirdi.
Kehanetlerin Kaynağı: Su ve Yer Altı Gazları
Tapınağın dere kenarında kurulmasının tesadüf olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Sezgin, yer altı sularıyla birlikte çıkan gazların, rahibelerin kehanetler aktardığına inanılan ritüellerde etkili olduğunu söyledi.
Tapınak Taşlarıyla İnşa Edilen Değirmen de Kültürel Miras
Tapınağın işlevini yitirmesinin ardından taşlarının kullanılmasıyla yaklaşık 150 yıl önce inşa edilen değirmenin de çok katmanlı kültürel mirasın bir parçası olduğunu belirten Sezgin, bu yapının da korunması gerektiğini ifade etti.
Kültür Turizmi İçin Yeni Bir Keşif Rotası
Bugün Apollon Khresterios Kehanet Merkezi; özgün mimarisi, antik yol bağlantısı, inanç tarihindeki yeri ve restore edilebilir yapısıyla Aigai Antik Kenti’ni ziyaret edenler için güçlü bir kültür turizmi ve keşif rotası olma potansiyeli taşıyor.
Bilimsel kazı ve restorasyon çalışmalarıyla tapınağın yeniden ayağa kaldırılması, Manisa’nın antik mirasını ulusal ve uluslararası düzeyde daha görünür kılabilecek nitelikte önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.