Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Fırat Üniversitesi Araştırma Görevlisi Elif Akgün ve Dokuz Eylül Üniversitesi’nde görevli Doç. Dr. Mustafa Softa bir çalışma gerçekleştirdi.
Uzun yıllar uydu radar verilerinden yararlanan akademisyenler, Türkiye'nin yer kabuğu hareketlerini inceledi. Araştırmanın sonuçları bir tehlikeyi daha yeniden ortaya çıkardı. İşte detaylar…
Ortadan ikiye ayrılabilir
Araştırmada Anadolu'nun doğusu ve batısı arasında farklı yönde yer hareketi olduğu tespit edildi. Türkiye'yi ikiye bölen Orta Anadolu Geçiş Zonu’nu tespit eden akademisyenler, “Milyonlarca yıl sonra Anadolu'nun ortadan ikiye ayrılması söz konusu olabilir” uyarısı yaptı.
Prof. Dr. Kutoğlu, şunları söyledi:
Bu gerilim bu şekilde devam ettiği sürece Türkiye'nin doğusu, Ankara'nın doğuda kalan kısmı yukarıya, batısında kalan kısmı aşağıya devam edecek ve bu milyonlarca yıllık bir süreç içerisinde bu miktar kilometrelere ulaşabilir ve neticesinde Anadolu'nun ortadan ikiye ayrılması söz konusu olabilir. Yüz binlerce yıl, milyonlarca yıldan bahsediyoruz.
“GEÇİŞ ZONU KARŞIMIZA ÇIKIYOR”
Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, ”Anadolu bloğu, Türkiye'nin tamamını kapsayan Anadolu, Ege denizine doğru batıya doğru bir hareket yapıyor, bir kaçma hareketi yapıyor. Biz bu hareketi bileşenlerine ayırdık, kuzey ve doğuya yönlü hareketlerini ayrıştırdık. Bunun neticesinde karşımıza şöyle bir tablo çıktı. Doğu kısma göre aşağıya güneye doğru hareket ediyor ve burada ortada bir geçiş zonu karşımıza çıkıyor” dedi.
Geçmişten günümüze meydana gelen depremleri incelediklerini belirten Kutoğlu, şunları söyledi:
Doğu Anadolu fayı burada görüyorsunuz, Arap plakası Doğu Anadolu fayını sıkıştırıyor. Buradan da Afrika plakası daha yavaş bir hareketle sıkıştırıyor. Bunun neticesinde ortada bir gerilim bölgesi ortaya çıkıyor. Bunun da 4.5 milyon yılda yani şuradaki S şekliyle aynı zaman diliminde meydana geldiğini görüyoruz. Depremler meydana gelebilir ama ilerleyen zamanda, Anadolu'nun milyonlarca yıldan bahsediyoruz tabii ki burada, milyonlarca yıl sonra her iki tarafının birbirinden ayrışması, ortadan ikiye bölünmesi söz konusu.
Kutluoğlu, Türkiye'nin yer kabuğu hareketlerine ilişkin şunları anlattı:
Ankara'nın doğusunda kalan kısmının kuzeye doğru hareket ettiğini, batısında kalan kısmının da güneye doğru hareket etmiş olduğunu tespit ettik. Antalya'dan yukarıya doğru, Karadeniz Ereğli'ye doğru bir sıfır hattının olduğunu tespit ettik. Bu sıfır hattının doğusu yukarıya, batısı da aşağıya doğru hareket ettiği için sıfır hattı etrafında bir gerilim bölgesi meydana geliyor. Buna biz Orta Anadolu geçiş zonu adını verdik. Bu Orta Anadolu geçiş zonu etrafında geçmiş yıllarda irili ufaklı depremler meydana gelmiş.
Kutluoğlu "Afrika bloğu Kuzey Anadolu fayına yaklaşacak ve bir süre sonra da kapanma, tam kapanma meydana gelebilir. Ama bu süpürme neticesinde de yukarıya doğru bir yeni oluşumun meydana gelmesi söz konusu" dedi.
Aynı zamanda "Orta Anadolu Tektonik Geçiş Bölgesi'nin Saptanması: Entegre Jeodezik (GNSS/InSAR) ve Sismik Verilerden Elde Edilen Kısıtlamalar" adıyla hazırlanan rapor, uluslararası bir bilimsel dergide de yayımlandı.
Antalya ile Zonguldak arasında “en uzun” kara rotasında yer alan iller şöyle:
| En Uzun Kara Rotasındaki İller |
|---|
| Antalya |
| Mersin |
| Adana |
| Osmaniye |
| Gaziantep |
| Şanlıurfa |
| Diyarbakır |
| Batman |
| Bitlis |
| Van |
| Ağrı |
| Kars |
| Ardahan |
| Artvin |
| Rize |
| Trabzon |
| Giresun |
| Ordu |
| Samsun |
| Sinop |
| Kastamonu |
| Bartın |
| Zonguldak |