Emekli olup sonrasında çalışmaya devam etmeyi planlayanların merak ettiği konular arasında Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) yer alıyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun'dan milyonların merak ettiği konuyla alakalı değerlendirmeler geldi.
Dünya Gazetesi'ndeki yazısında SGDP uygulamasının sanıldığı gibi tüm emekliler için geçerli olmadığını belirten Özgür Erdursun, hangi kuralların uygulanacağının, ilk defa sigortalı olunan tarihe göre değiştiğini vurguladı.
Sosyal Güvenlik Destek Primi'nin (SGDP), emekli aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya devam eden bazı sigortalılar için uygulanan prim sistemi olduğunu belirten Erdursun, uygulamada emekli aylığının kesilmediğine, emekli çalışmaya devam ederken işveren tarafından SGK’ya destek primi ödendiğine vurgu yaptı.
"EN ÖNEMLİ AYRIM İLK SİGORTALILIK TARİHİ"
Erdursun, söz konusu sistemin tüm emekliler için geçerli olmadığını, en önemli ayrımın ise ilk sigortalılık tarihi olduğunu işaret etti. Emeklilikten sonra çalışırken uygulanacak olan kuralların, emekli olunan tarihe göre değil de ilk defa sigortalı olduğu tarihe göre belirlendiğini belirten Erdursun, dolayısıyla aynı gün emekli olan iki kişi hakkında farklı uygulamaların yapılabildiğine işaret etti.
Erdursun "1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olanlar emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlarlarsa önemli bir sonuçla karşılaşıyor. Bu kişilerin emekli aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kesiliyor. Yani bu kişiler hem emekli aylığını alıp hem de SGDP kapsamında çalışamıyor" dedi. Devamında Erdursun şu bilgileri verdi:
"Çalışmaya başladıkları andan itibaren;
-Kısa vadeli sigorta primi,
-Uzun vadeli sigorta primi,
-Genel sağlık sigortası primi
Normal çalışanlar gibi ödeniyor. Çalışmaları sona erdiğinde ise emekli aylıkları yeniden bağlanıyor. Üstelik bu yeni çalışma süreleri ve ödenen primler dikkate alınarak aylıkları yeniden hesaplanıyor. Kısacası, 2008 sonrası sigortalılar için SGDP uygulaması bulunmuyor"
1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanlar için de bilgi veren Erdursun, ilk kez 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olanları açısından eski sistemin devam ettiğini belirtti. Bu kişilerin emekli olduktan sonra hizmet akdiyle çalışmaları durumunda emekli aylıklarının kesilmediğini aktaran Erdursun, işverenleri tarafından SGK'ya Sosyal Güvenlik Destek Primi ödendiğini, dolayısıyla hem emekli aylığı alınabildiğini hem de çalışılabildiğini kaydetti.
SGDP PRİMİNİ KİM ÖDÜYOR?
Çalışanların en çok merak ettiği noktalardan bir tanesi de SGDP primini kimin ödediği konusu. Bununla alakalı Özgür Erdursun, hizmet akdiyle çalışan emeklilerde SGDP'nin yükümlüsünün işveren olduğunu, prime esas kazanç üzerinden hesaplanan yüzde 32 oranındaki SGDP'nin işveren tarafından SGK'ya ödendiğini belirtti. Emekli aylığında ayrıca SGDP kesintisi yapılmadığını vurgulayan Erdursun "Tarımda çalışan emekliler için durum farklı, Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan emeklilerin aylıkları kesilmez. Bu kişiler hakkında SGDP hükümleri uygulanmaz" dedi.
Erdursun, benzer şekilde, hizmet akdiyle çalışılması sebebiyle emekli olduktan sonra kendi adına tarımsal faaliyette bulunanlar için de aylık kesintisi ve SGDP uygulamasının söz konusu olmadığını aktardı.
Kamu kurumlarında çalışan emekliler için de durumu açıklayan Erdursun, "5335 sayılı Kanun gereği emeklilerin kamu kurumlarında çalışmasına ilişkin özel kurallar bulunuyor. Genel kural olarak, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra kamu kurumlarında göreve başlayan emekliler aylıklarını kestirmeden çalışamıyor" dedi. Erdursun şu bilgileri aktardı:
"-Bu kişiler hakkında SGDP uygulanmıyor.
-Normal sigortalılık hükümleri uygulanıyor ve emekli aylıkları kesiliyor.
-Ancak kanunlarda açıkça istisna tanınan görevlerde çalışanlar bu uygulamanın dışında tutuluyor"
Yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanlar için ise Erdursun, 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı hizmetlerini borçlanarak emekli olanlar açısından da uygulamanın değiştiğini belirtti. Erdursun, 19 Haziran 2012 tarihine kadar Türkiye’de yeniden çalışmaya başlayanların aylıkları kesiliyor olduğunu, bu tarihten sonra yapılan düzenlemeyle, yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanların Türkiye’de çalışmaları halinde SGDP kapsamında çalışabilmelerine imkân sağlandığını vurguladı.
Harp malulleri ve vazife malulleri için özel düzenleme olduğuna işaret eden Erdursun, harp malulleri ile terörle mücadele ve vazife malullüğü kapsamında aylık alan kişiler için ayrı hükümler uygulandığını belirtip bu kişilerin çalışmaya başladıklarında çoğu durumda aylıklarının kesilmediğini aktardı. Erdursun şu bilgileri kaydetti:
"-Haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanıyor.
-İstemeleri halinde uzun vadeli sigorta kollarına da tabi olabiliyorlar.
-Bu gruptakilerden genel sağlık sigortası primi alınmıyor."
Erdursun, SGDP ödenen sürelerin emekliliğe katkı sağlamadığını, emeklilik için sigortalılık süresine eklenmediğini, hizmet birleştirmesinde dikkate alınmadığını ve primlerin toplu olarak geri verilmediğini belirtti. Diğer yandan Erdursun, 4/a kapsamında çalışan emekliler açısından iş kazası ve meslek hastalığı sigortası haklarının devam ettiğini kaydetti.
Emeklilikten sonra çalışmanın kurallarının herkes için aynı olmadığını belirten Erdursun, özellikle 1 Ekim 2008 tarihinin, SGDP uygulaması açısından en önemli dönüm noktası olduğunu vurguladı. Erdursun "Bu tarihten önce sigortalı olanlar çoğunlukla emekli aylıklarını almaya devam ederek çalışabilirken, 1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başladıklarında emekli aylıkları kesilecek ve SGDP yerine normal sigortalılık hükümlerine tabi olacaklardır" dedi. Erdursun, bu nedenle, emeklilik planı yapanların, sadece emeklilik tarihine değil, ilk sigortalılık tarihlerine göre hangi kurallara tabi olduklarını da mutlaka öğrenmeleri gerektiğini belirtti.