Araştırma sonuçları, Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin (ESC) düzenlediği ESC Preventive Cardiology 2025 Kongresi’nde paylaşıldı.
Uzmanlara göre sağlıksız beslenme, kalp-damar hastalıklarına bağlı ölümlerde önemli rol oynuyor.
Avrupa’da her 5 erken ölümden birinin daha sağlıklı bir beslenme modeliyle önlenebileceği tahmin ediliyor.
İKİ DİYET MODELİ KARŞILAŞTIRILDI
Araştırmanın başyazarı İspanya’daki Madrid Özerk Üniversitesi’nden Dr. Mercedes Sotos Prieto, 2019 yılında geliştirilen Gezegensel Sağlık Diyeti’nin hem insan sağlığını iyileştirmeyi hem de gıda üretiminin çevresel etkilerini azaltmayı amaçladığını belirtti.
Araştırmada, bu diyet modeli Akdeniz diyetiyle karşılaştırıldı. Özellikle Akdeniz ülkelerinde yaygın olan Akdeniz diyetinin sağlık üzerindeki olumlu etkileri uzun süredir biliniyor.
GEZEGENSEL SAĞLIK DİYETİ NEDİR?
PHD modeli günlük yaklaşık 2.500 kalorilik bir beslenmeyi temel alıyor.
Diyette:
- Meyve ve sebze
- Tam tahıllar
- Baklagiller
- Kuruyemişler
- Doymamış yağlar yüksek oranda tüketiliyor.
- Buna karşılık:
- Kırmızı et
- Doymuş yağ
- İlave şeker oldukça sınırlı tutuluyor. Balık, tavuk ve süt ürünleri ise ölçülü şekilde tüketiliyor.
AKDENİZ DİYETİ NASIL UYGULANIYOR?
Akdeniz diyeti ise:
- Zeytinyağını ana yağ kaynağı olarak kullanmayı
- Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıl ağırlıklı beslenmeyi
- Kırmızı et yerine beyaz et ve balığı tercih etmeyi
- İşlenmiş gıdaları ve şekerli içecekleri azaltmayı esas alıyor.
11 BİNDEN FAZLA KİŞİ İNCELENDİ
Araştırma kapsamında İspanya’daki ENRICA adlı geniş ölçekli çalışmaya katılan 11 bin 488 kişinin beslenme verileri analiz edildi. Katılımcıların yaş ortalaması 47,5 olarak belirlenirken, katılımcıların yaklaşık yarısını kadınlar oluşturdu.
Araştırmacılar, kişilerin her iki diyete ne kadar uyduğunu puanlayarak değerlendirdi. Katılımcılar ortalama 14,4 yıl boyunca takip edildi ve bu süreçte toplam 1.157 ölüm kaydedildi.
ÖLÜM RİSKİNDE YÜZDE 20’NİN ÜZERİNDE AZALMA
Sonuçlara göre, her iki diyete yüksek düzeyde uyum gösteren kişilerde ölüm riski belirgin şekilde düştü.
Gezegensel Sağlık Diyeti’ne en fazla uyan kişilerde ölüm riski yüzde 22 daha düşük bulundu.
Akdeniz diyetine en fazla uyan kişilerde ise ölüm riski yüzde 21 oranında azaldı.
Araştırmada ayrıca:Gazlı içecek ve paketli tatlılardan uzak durma gibi alışkanlıkların da daha düşük ölüm riskiyle ilişkili olduğu belirlendi.
ÇEVRESEL ETKİLERİ DE BENZER ÇIKTI
Araştırma, iki diyetin çevresel etkilerinin de birbirine oldukça yakın olduğunu ortaya koydu.
Gezegensel Sağlık Diyeti’nde günlük ortalama karbon salımı 4,15 kilogram CO2 olarak hesaplanırken, Akdeniz diyetinde bu oran 4,36 kilogram CO2 oldu.
Araştırmacılar, özellikle et ve süt ürünlerinin çevresel ayak izinin en büyük bölümünü oluşturduğunu vurguladı.
"HEM İNSAN HEM GEZEGEN İÇİN FAYDALI"
Dr. Mercedes Sotos Prieto, sonuçların bitki ağırlıklı beslenmenin önemini bir kez daha ortaya koyduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: "Her iki diyete yüksek düzeyde uyum gösteren bireylerde ölüm oranlarının benzer şekilde düştüğünü ve çevresel etkilerin düşük kaldığını gördük. Bulgular, bitki temelli beslenmenin hem insan sağlığı hem de gezegen açısından önemli avantajlar sunduğunu gösterdi.”